بۇزىغىر كىر يۇيۇش سانائىتىساياھەتچىلىكنىڭ ئەھۋالى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. ئۆتكەن ئىككى يىلدا يۇقۇمنىڭ تۆۋەنلىشىنى باشتىن كەچۈرگەندىن كېيىن، ساياھەتچىلىك زور دەرىجىدە ئەسلىگە كەلدى. ئۇنداقتا، 2024-يىلى دۇنيا ساياھەتچىلىك كەسپى قانداق بولىدۇ؟ تۆۋەندىكى دوكلاتقا قاراپ باقايلى.
2024-يىللىق دۇنيا ساياھەت كەسپى: سانلىق مەلۇماتلارغا نەزەر
يېقىندا، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى دۇنيا ساياھەت تەشكىلاتى (UNWTO) ئېلان قىلغان ئەڭ يېڭى سانلىق مەلۇماتلاردا كۆرسىتىلىشىچە، 2024-يىلى خەلقئارالىق ساياھەتچىلەرنىڭ سانى 1 مىليارد 400 مىليونغا يېتىپ، ئاساسەن يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيىگە قايتىپ كەلگەن. دۇنيادىكى ئاساسلىق ساياھەت مەنزىلگاھلىرىدىكى كەسىپلەر كۈچلۈك ئېشىش سۈرئىتىنى كۆرسىتىۋاتىدۇ.
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى دۇنيا ساياھەت تەشكىلاتى (UNWTO) ئېلان قىلغان دۇنيا ساياھەت بارومېترىغا ئاساسلانغاندا، 2024-يىلى دۇنيا مىقياسىدا خەلقئارالىق يولۇچىلارنىڭ ئومۇمىي سانى 1 مىليارد 400 مىليونغا يەتكەن بولۇپ، بۇ يىللىق نىسبەتتىن %11 ئېشىپ، ئاساسەن يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيەگە يەتكەن.
دوكلاتقا ئاساسلانغاندا، ئوتتۇرا شەرق، ياۋروپا ۋە ئافرىقىدىكى ساياھەت بازارلىرى 2024-يىلى تېز سۈرئەتتە ئاشقان. بۇ 2019-يىلدىكى يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيەدىن ئېشىپ كەتكەن. ئوتتۇرا شەرق ئەڭ كۈچلۈك بولۇپ، 95 مىليون ساياھەتچىنى قوبۇل قىلغان، بۇ 2019-يىلدىكىدىن %32 ئاشقان.
ئافرىقا ۋە ياۋروپادىكى يولۇچىلار سانىمۇ 74 مىليوندىن ئېشىپ، 2019-يىلغا سېلىشتۇرغاندا ئايرىم-ئايرىم ھالدا %7 ۋە %1 ئاشتى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئامېرىكا قىتئەسىدىكى يولۇچىلارنىڭ ئومۇمىي سانى 213 مىليونغا يەتتى، بۇ يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيەنىڭ %97 نى ئىگىلەيدۇ. 2024-يىلى، ئاسىيا-تىنچ ئوكيان رايونىدىكى خەلقئارا ساياھەت بازىرى تېز سۈرئەتتە ئەسلىگە كېلىشنى ساقلاپ كەلدى، ساياھەتچىلەرنىڭ ئومۇمىي سانى 316 مىليونغا يەتتى، بۇ ئۆتكەن يىلنىڭ ئوخشاش مەزگىلىدىكىدىن %33 ئاشتى، ھەمدە يۇقۇمدىن بۇرۇنقى بازار سەۋىيەسىنىڭ %87 گە يېقىنلاشتى. بۇنىڭدىن باشقا، كەسىپنىڭ ئەسلىگە كېلىشى بىلەن، ساياھەتچىلىككە مۇناسىۋەتلىك يۇقىرى ۋە تۆۋەن ئېقىن كەسىپلىرىمۇ 2024-يىلى تېز ئېشىش يۈزلىنىشىنى ساقلاپ قالدى. بۇنىڭ ئىچىدە، خەلقئارا ئاۋىئاتسىيە كەسپى 2024-يىلى ئۆكتەبىردە يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيەگە تولۇق ئەسلىگە كەلدى، دۇنيا مىقياسىدا مېھمانخانىلارنىڭ تولدۇرۇش نىسبىتى 2019-يىلى ئاساسەن ئوخشاش سەۋىيەگە يەتتى.
دەسلەپكى ستاتىستىكىغا ئاساسلانغاندا، 2024-يىلى خەلقئارا ساياھەتچىلىكنىڭ ئومۇمىي كىرىمى 1 تىرىليون 600 مىليارد دوللارغا يېتىپ، يىللىق نىسبىتى %3 ئاشقان، 2019-يىلى %104 كە يەتكەن. كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان ساياھەت ئىستېمال سەۋىيەسى يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيەگە قايتىپ كەلگەن.
دۇنيادىكى ئاساسلىق ساياھەت مەنزىلگاھلىرى ئىچىدە، ئەنگىلىيە، ئىسپانىيە، فرانسىيە، ئىتالىيە ۋە باشقا كەسىپلەر كىرىمىنى زور دەرىجىدە ئاشۇردى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، كۇۋەيت، ئالبانىيە، سېربىيە ۋە باشقا يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان ساياھەت بازىرى دۆلەتلىرىمۇ كۆرۈنەرلىك يۇقىرى ئېشىش سۈرئىتىنى ساقلاپ كەلدى.
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ساياھەت تەشكىلاتىنىڭ باش كاتىپى زۇراب پولولىكاشۋىلى مۇنداق دېدى: «2024-يىلى دۇنيا ساياھەت كەسپىنىڭ ئەسلىگە كېلىشى ئاساسەن تاماملاندى. دۇنيانىڭ نۇرغۇن جايلىرىدا يولۇچىلار سانى ۋە كەسىپ كىرىمى يۇقۇمدىن بۇرۇنقى سەۋىيەدىن ئېشىپ كەتتى. بازار ئېھتىياجىنىڭ تېخىمۇ ئېشىشىغا ئەگىشىپ، دۇنيا ساياھەت كەسپىنىڭ 2025-يىلى تېز سۈرئەتتە ئېشىشى مۆلچەرلەنمەكتە».
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ساياھەت تەشكىلاتىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، 2025-يىلى خەلقئارالىق ساياھەتچىلەر سانىنىڭ يىللىق ئېشىش نىسبىتى %3 تىن %5 كىچە بولۇشى مۆلچەرلەنمەكتە. ئاسىيا-تىنچ ئوكيان رايونىنىڭ ئىپادىسى ئالاھىدە ئۈمىدۋار. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، بۇ ئورگان يەنە دۇنيا ئىقتىسادىنىڭ ئاجىز تەرەققىياتى ۋە داۋاملىق گېئو-سىياسىي جىددىيلىكنىڭ دۇنيا ساياھىتىنىڭ ئىمكانقەدەر تەرەققىي قىلىشىنى چەكلەيدىغان ئەڭ چوڭ خەۋپكە ئايلانغانلىقىنى ئېيتتى. بۇنىڭدىن باشقا، ئېنېرگىيە باھاسىنىڭ ئۆرلىشى، دائىم كۆرۈلىدىغان قاتتىق ھاۋارايى ۋە سانائەت خىزمەتچىلىرىنىڭ يېتەرلىك بولماسلىقى قاتارلىق ئامىللارمۇ سانائەتنىڭ ئومۇمىي تەرەققىياتىغا سەلبىي تەسىر كۆرسىتىدۇ. مۇناسىۋەتلىك مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئېيتىشىچە، كەلگۈسىدە ئېنىقسىزلىق كۈچىيىۋاتقان ئەھۋالدا سانائەتنىڭ تېخىمۇ تەڭپۇڭ ۋە ئىمكانقەدەر تەرەققىي قىلىشىغا قانداق ئېرىشىش بارلىق تەرەپلەرنىڭ دىققەت مەركىزىدە.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2025-يىلى 2-ئاينىڭ 27-كۈنى


